ISO 50001 Enerji Planlama Prosesi Uygulaması
Yazar: Mahmut SELEKOĞLU
ÖZET
Bu çalışmada, ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi(EnYS) Standardı’nın omurgası sayılabilecek Enerji Planlama Prosesi ele alınmaktadır. Enerji Planlama prosesini oluşturan 3 temel öğe olan, Proses Girdileri(geçmiş, mevcut ve gelecek enerji tüketimleri ile önemli enerji tüketimini etkileyen değişkenler), Enerji Gözden Geçirme ve Proses Çıktılarına(Enerji performans göstergeleri, enerji referans çizgileri, amaçlar, hedefler ve aksiyon planları) reel rakamlar ve örneklerle vurgu yapılmakta, böylece Enerji Planlama Prosesinin entegre bir çimento fabrikası için somutlaştırılması hedeflenmektedir.

GİRİŞ
NİÇİN ISO 50001 EnYS?
1- Yasal Zorunluluk
25 Şubat 2012 tarih ve 28215 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Enerji Verimliliği Strateji Belgesi 2012-2023” gereği, sanayii kuruluşlarının 1 Ocak 2015 itibariyle ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi Standardı belgesine sahip olmaları zorunludur.
Yine, “Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik (Resmi Gazete Tarihi ve Sayısı:25.04.2014, 28952)” gereği Verimlilik Artırıcı Proje (VAP) ve Enerji Yoğunluğunu Azaltıcı Projelerle yarışmaya katılmak ve destek alabilmek için ISO 50001 EnYS standardı belgesine sahip olma şartı bulunmaktadır.
Çok yakın gelecekte de kamuyla ilgili tüm işlemlerde ISO 50001 EnYS standardı belgesine sahip olma şartının getirilmesi beklenmektedir.

2- Dünyada ve Türkiye’de Enerji ve Enerji Verimliliğinin Durumu
Enerji kaynaklarının sınırlı olduğu dünyamızda enerji talebi sürekli artmaktadır. Dünyada yıllık enerji talep artış oranı(%1,6) yıllık nüfus artış oranının(%0,8) iki katı iken, Türkiye’de dört katıdır.
Yapılan projeksiyon çalışmalarında, 2035 yılına kadar olan periyotta dünyada enerji verimlilik potansiyelinin 2/3’ünün kullanılmayacağı öngörülmektedir.  (Bkz. Şekil 1)
Türkiye kullandığı enerji kaynaklarının yaklaşık 3/4’ünü ithal etmektedir.  (www.tuik.gov.tr 2013 verileri ve Dünya Enerji Ajansı)
Buna rağmen enerjiyi hor kullanıyoruz.
Enerji Bakanlığının 2012 yılı verilerine göre Türkiye’de arz edilen enerji miktarı 120,1 Milyon TEP iken kullanılan enerji miktarı yaklaşık 89 Milyon TEP’dir. Yani arz edilen enerjinin 1/4’ünden fazlasını kullanamıyor heba ediyoruz. (2012 Yılı Enerji Dengesi Raporu/ www.enerji.gov.tr)
Enerji verimliliğinin ana göstergesi olan enerji yoğunluğunda da Türkiye’nin durumu pek parlak değildir. Ülke enerji yoğunluğumuz OECD ülkelerinin 1,5-2 katıdır. (IEA,2012 World Energy Outlook)
Cari açığın yaklaşık % 80’inin enerji ithalatı ile oluştuğunu da belirtmek gerekir.
Enerji kaynaklarının kısıtlı olduğu ve enerji talebinin sürekli arttığı dünyamızda ve ülkemizde enerji talebini karşılamak için en büyük koz,  enerjiyi verimli kullanmaktır. Enerjiyi verimli kullanabilmek için enerjiyi iyi yönetmek gerekir. Enerji yönetiminin sistematik yapılabilmesi için ISO 50001 EnYS Standardı işletmeler için yol gösterici kılavuzdur.

3- ISO 50001 EnYS’nin Uygulandığı Andan İtibaren Para Kazandırması
ISO 50001 EnYS diğer yönetim sistemlerinden farklı olarak, uygulanmaya başlandığı andan itibaren enerji ve üretim maliyetlerinde düşüşe neden olacaktır. Özellikle enerjinin ürün maliyeti içindeki payının %50-%70 aralığında olduğu çimento sektörü için ISO 50001 EnYS son derece öneme haizdir. 

ISO 50001 EnYS’nin TEMEL YARARLARI
 Enerji verimliliği
 Kaynakların optimum kullanımı
 Çevreye katkı
 Maliyetlerin düşmesi
 Sürekli iyileştirme
 Tüm faaliyetlerde geniş izleme ve kontrol
 Sonuç odaklılık
 Az dökümantasyon
 Müşterilerde güven
 Sağlıklı bilgi akışı

ENERJİ PLANLAMA PROSESİ
ISO 50001 EnYS Standardının adeta omurgası olan Enerji Planlama Prosesinin (TS EN ISO 50001 EnYS Standardı
Madde:4.4) çimento sektörü proseslerini, önemli enerji kullanım alanlarını ve enerji tüketimini etkileyen değişkenleri dikkate alarak kurgulanması ISO 50001 EnYS’nin başarılı sonuçları için çok önemlidir.  Enerji Planlama Prosesinin oluşturan Planlama Girdileri, Enerji Gözden Geçirme ve Planlama Çıktıları blok diyagram olarak aşağıda gösterilmiştir. (Bkz. Şekil 2)
..........

...........

...........